ทุนประกันชีวิตควรเท่าไหร่ — สูตรคำนวณจากภาระจริง ไม่ใช่ตามที่ตัวแทนเสนอ

ถามตัวแทนสิบคนว่าควรทำทุนประกันเท่าไหร่ คุณมีสิทธิ์ได้คำตอบที่วนกลับมาที่ "เบี้ยเดือนละเท่านี้ไหวไหม" มากกว่าจะเริ่มจากภาระจริงของคุณ ทั้งที่ทุนประกันชีวิตที่ถูกต้องไม่ใช่ตัวเลขที่รู้สึกว่าเยอะดีหรือตัวเลขที่เบี้ยพอดีกระเป๋า แต่คือตัวเลขที่คำนวณจากของจริงว่า ถ้าคุณจากไปวันนี้ คนข้างหลังต้องใช้เงินเท่าไหร่ถึงจะยืนอยู่ได้ บทความนี้ให้สูตรที่คุณกดเองได้ พร้อมตัวอย่างและตารางตามโปรไฟล์

สูตรคำนวณทุนประกันจากภาระจริง

หลักคิดตรงไปตรงมา ทุนประกันมีไว้ปิดช่องว่างระหว่าง "เงินที่คนข้างหลังต้องใช้" กับ "เงินที่พวกเขามีอยู่แล้ว" สูตรจึงมีสี่ก้อน สามก้อนบวก หนึ่งก้อนลบ

ไล่ทีละก้อน

• หนี้สินคงเหลือทั้งหมด — ยอดหนี้บ้านที่ยังผ่อนไม่หมด หนี้รถ หนี้บัตร หนี้ส่วนบุคคล ทุกบาทที่ถ้าคุณจากไป คนข้างหลังต้องหาทางจ่ายต่อหรือเสียทรัพย์สินไป เช็กยอดหนี้บ้านคงเหลือได้ด้วยเครื่องคำนวณผ่อนบ้าน
• ค่าใช้จ่ายครอบครัว 5–10 ปี — เอารายจ่ายต่อเดือนของครอบครัวส่วนที่พึ่งพารายได้คุณ คูณ 12 คูณจำนวนปีที่อยากประคองให้ครอบครัวตั้งตัว ทั่วไปใช้ 5–10 ปี ยิ่งลูกเล็กและคู่ครองยังไม่มีรายได้มั่นคง ยิ่งควรเลือกช่วงยาว
• ค่าเล่าเรียนลูกจนจบ — ประเมินค่าเทอมของลูกแต่ละคนจากตอนนี้จนจบระดับที่ตั้งใจ เป็นก้อนที่มักถูกลืมแต่ใหญ่กว่าที่คิด
• ลบสินทรัพย์สภาพคล่องที่มีอยู่ — เงินฝาก กองทุน หุ้น เงินสำรอง และทุนประกันกลุ่มจากที่ทำงาน สิ่งที่คนข้างหลังเอามาใช้ได้ทันที หักออกเพราะไม่ต้องซื้อประกันมาซ้ำในส่วนที่มีอยู่แล้ว

ที่เหลือหลังหักคือทุนประกันที่คุณควรซื้อ ไม่ใช่ตัวเลขกลม ๆ ที่ตัวแทนเสนอ และไม่ใช่ตัวเลขที่เบี้ยพอดีกระเป๋า แต่คือตัวเลขที่ผูกกับภาระจริงของบ้านคุณ

ตัวอย่างจริง ครอบครัวมีหนี้บ้าน 3 ล้าน ลูก 2 คน

ลองใส่ตัวเลขให้เห็นภาพ สมมติครอบครัวหนึ่ง สามีเป็นเสาหลักรายได้ ภรรยาทำงานพาร์ตไทม์ มีลูกสองคนอายุ 5 และ 8 ขวบ

ตัวเลขราว 6 ล้านบาทนี้คือทุนประกันชีวิตที่ครอบครัวนี้ต้องการจริง ๆ ไม่ใช่ 1 ล้านที่ตัวแทนเสนอเพราะเบี้ยพอดีกระเป๋า และไม่ใช่ 20 ล้านที่ฟังดูอุ่นใจแต่จ่ายเบี้ยเกินเหตุ สังเกตว่าตัวเลขทั้งหมดมาจากของจริง เปลี่ยนสมมติฐานเมื่อไหร่ ตัวเลขก็ขยับตาม เช่น ถ้าไม่มีหนี้บ้านแล้ว ทุนที่ต้องการจะลดลงทันทีสามล้าน นี่คือเหตุผลที่ทุนประกันควรทบทวนเป็นระยะ ไม่ใช่ตั้งครั้งเดียวแล้วลืม ข้อมูลค่าใช้จ่ายและค่าเล่าเรียนเป็นค่าประมาณ ณ กรกฎาคม 2569 โปรดปรับตามสถานการณ์จริงของคุณ

คนโสดไม่มีภาระ ต้องมีทุนเยอะไหม

คำตอบตรง ๆ คือ ส่วนใหญ่ไม่ต้อง เพราะกลับไปที่คำถามหลักของประกันชีวิต ถ้าคุณจากไปวันนี้ ไม่มีใครเดือดร้อนทางการเงิน ไม่มีคนพึ่งพารายได้คุณ ไม่มีหนี้ที่จะตกเป็นภาระใคร คุณแทบไม่ต้องการทุนประกันชีวิตก้อนใหญ่เลย เอาเบี้ยไปทำประกันสุขภาพซึ่งคุ้มครองความเสี่ยงที่คุณเจอเองตอนยังมีชีวิต คุ้มค่ากว่ามาก

แต่มีข้อยกเว้นที่คนโสดควรพิจารณา

• มีหนี้ที่ค้ำโดยคนอื่น — เช่น หนี้บ้านที่พ่อแม่ค้ำประกัน หรือหนี้ที่มีคนร่วมรับผิด ถ้าคุณจากไปหนี้ตกเป็นภาระเขา ควรทำทุนพอปิดหนี้ก้อนนั้น
• เป็นเสาหลักดูแลพ่อแม่ — ถ้าพ่อแม่พึ่งเงินจากคุณทุกเดือน พวกเขาคือคนข้างหลังในความหมายของประกันชีวิตเช่นกัน ควรทำทุนพอประคองพวกท่าน
• อยากล็อกเบี้ยถูกไว้ก่อนแต่งงาน — เบี้ยประกันขึ้นตามอายุและสุขภาพ บางคนเลือกทำทุนไว้ระดับหนึ่งตอนอายุน้อยและสุขภาพดีเพื่อล็อกเบี้ยถูก ก่อนที่จะมีครอบครัวและภาระ ข้อนี้มีเหตุผลอยู่บ้าง แต่อย่าให้เป็นข้ออ้างซื้อทุนเกินจำเป็น

ทุนมากเกินไปก็ไม่ดี จ่ายเบี้ยเกินเปล่า

คนมักกลัวทุนน้อยไป จนลืมว่าทุนมากเกินไปก็มีต้นทุน ทุกบาทของทุนประกันมีเบี้ยผูกอยู่ ถ้าคุณทำทุน 20 ล้านทั้งที่ภาระจริงแค่ 6 ล้าน ส่วนเกิน 14 ล้านนั้นคือเบี้ยที่คุณจ่ายทุกปีเพื่อคุ้มครองความเสี่ยงที่ไม่มีอยู่จริง เงินก้อนนั้นถ้าเอาไปลงทุนระยะยาวแทน สร้างความมั่งคั่งให้ครอบครัวได้มากกว่า

วิธีคิดที่ถูกคือ ทุนประกันควรพอดีกับภาระ ไม่ใช่มากที่สุดเท่าที่เบี้ยไหว การทำทุนพอดีแล้วเอาส่วนต่างไปลงทุน ให้ผลลัพธ์ที่ดีกว่าการทำทุนสูงเกินจำเป็นเกือบทุกกรณี เพราะประกันชีวิตคือเครื่องมือโอนความเสี่ยง ไม่ใช่เครื่องมือสร้างความมั่งคั่ง และเมื่อภาระลดลงตามเวลา หนี้บ้านหมด ลูกโต ทุนที่ต้องการก็ควรลดลงด้วย ไม่ใช่แช่ทุนสูงไว้เท่าเดิมแล้วจ่ายเบี้ยแพงต่อไปเรื่อย ๆ

ซื้อ Term ได้ทุนสูงเบี้ยถูก คือกุญแจของสูตรนี้

พอคำนวณได้ว่าต้องการทุนราว 6 ล้าน หลายคนตกใจว่าเบี้ยจะแพงแค่ไหน คำตอบขึ้นกับว่าเลือกแบบไหน และนี่คือจุดที่การเลือกแบบประกันสำคัญพอ ๆ กับการคำนวณทุน

ประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลา (Term) ให้ความคุ้มครองต่อบาทเบี้ยสูงที่สุด ทุน 6 ล้านที่ถ้าทำแบบตลอดชีพอาจเบี้ยหลักแสนต่อปี แต่ทำแบบ Term อาจเบี้ยเพียงหลักหมื่นต้น ๆ ต่อปี เพราะ Term จ่ายเฉพาะความคุ้มครองล้วน ๆ ไม่มีส่วนออมทรัพย์มามัดรวม ทำให้ซื้อทุนสูงได้ในเบี้ยที่จ่ายไหว ซึ่งพอดีกับตรรกะของสูตรนี้ เพราะภาระของครอบครัวส่วนใหญ่ลดลงตามเวลา หนี้บ้านทยอยหมด ลูกโตขึ้น Term ที่คุ้มครองตรงช่วงที่ภาระหนักจึงเป็นการจ่ายให้ตรงจุดที่สุด

เราเปรียบเทียบข้อดีข้อเสียของแต่ละแบบและเหตุผลที่ Term มักคุ้มกว่าไว้ละเอียดในบทความประกันชีวิต Term vs ตลอดชีพ ประเด็นสำคัญคือ อย่าให้เบี้ยของแบบที่แพงเป็นข้ออ้างในการทำทุนต่ำกว่าภาระจริง เพราะ Term ทำให้คุณทำทุนพอดีภาระได้โดยไม่ต้องยอมความ

ตารางทุนประกันแนะนำตามโปรไฟล์

ตารางด้านล่างเป็นแนวทางคร่าว ๆ ตามโปรไฟล์ครอบครัว ไว้เป็นจุดตั้งต้นก่อนคำนวณละเอียดด้วยสูตรข้างบน ตัวเลขเป็นช่วงประมาณ ณ กรกฎาคม 2569 โปรดปรับตามหนี้ ค่าใช้จ่าย และสินทรัพย์จริงของคุณอีกครั้ง

ย้ำอีกครั้งว่าตารางนี้เป็นแค่จุดตั้งต้น ตัวเลขจริงของคุณต้องมาจากสูตรที่ผูกกับหนี้ ค่าใช้จ่าย และสินทรัพย์ของบ้านคุณเอง สองครอบครัวที่หน้าตาเหมือนกันแต่หนี้บ้านต่างกันสามล้าน ทุนประกันที่ควรมีก็ต่างกันสามล้านทันที

สรุปให้จบในประโยคเดียว ทุนประกันที่ถูกต้องไม่ได้มาจากความรู้สึกหรือจากเบี้ยที่จ่ายไหว แต่มาจากการเอาภาระจริงมาบวกลบให้เห็นเป็นตัวเลข แล้วเลือกแบบประกันที่ให้ทุนนั้นในเบี้ยถูกที่สุดอย่าง Term คำนวณเองครั้งเดียวใช้เวลาไม่ถึงสิบนาที แต่ทำให้คุณเดินเข้าไปคุยกับตัวแทนด้วยตัวเลขในมือ แทนที่จะรับตัวเลขที่เขายื่นมาโดยไม่รู้ว่ามันมาจากไหน