ภาษีกำไรจากการขายหุ้นและกองทุน — ไทยเก็บไหม ต่างจากปันผลยังไง

คำถามที่นักลงทุนไทยถามบ่อยที่สุดข้อหนึ่งคือ "ขายหุ้นได้กำไร ต้องเสียภาษีไหม" คำตอบสั้น ๆ คือขึ้นอยู่กับว่าคุณขายอะไรและขายที่ไหน เพราะกำไรจากหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ไทย หุ้นนอกตลาด กองทุนรวม หุ้นต่างประเทศ และคริปโต ถูกปฏิบัติทางภาษีคนละแบบกันหมด บางอย่างยกเว้น บางอย่างเก็บเต็ม การเหมารวมว่า "ลงทุนแล้วไม่ต้องเสียภาษี" คือความเข้าใจผิดที่ทำให้หลายคนพลาดตอนยื่น

บทความนี้แยกให้ครบทีละสินทรัพย์ พร้อมชี้จุดที่คนสับสนบ่อยที่สุด คือความต่างระหว่าง "กำไรจากการขาย (capital gain)" กับ "เงินปันผล (dividend)" ซึ่งเก็บภาษีคนละวิธี ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบประกาศกรมสรรพากรฉบับล่าสุด เพราะแนวทางภาษีสินทรัพย์ลงทุนมีการทบทวนเป็นระยะ

กำไรขายหุ้นในตลาด SET — ยกเว้นภาษี แต่มีเงื่อนไข

สำหรับบุคคลธรรมดา กำไรจากการขายหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET/mai) ผ่านสมาชิกของตลาด ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้ นี่คือเหตุผลที่คนไทยจำนวนมากเข้าใจว่า "เล่นหุ้นไม่เสียภาษี" ซึ่งถูกเฉพาะกรณีนี้

แต่มีเงื่อนไขที่ต้องเข้าใจ การยกเว้นครอบคลุมเฉพาะกำไรส่วนต่างราคา (capital gain) ที่ซื้อขายผ่านตลาดหลักทรัพย์เท่านั้น ไม่ได้ครอบคลุมเงินปันผลที่บริษัทจ่ายให้ผู้ถือหุ้น ซึ่งเป็นคนละก้อนและมีภาษีของมันเอง (จะพูดในหัวข้อปันผล) และการยกเว้นนี้เป็นสิทธิที่กำหนดโดยกฎหมายปัจจุบัน หากมีการปรับนโยบายในอนาคตย่อมกระทบเงื่อนไขนี้ได้

หุ้นนอกตลาด ต่างประเทศ และกองทุน — คนละเรื่องกัน

พอออกจากตลาดหุ้นไทย เรื่องเปลี่ยนทันที

• หุ้นนอกตลาด (บริษัทจำกัด/หุ้นที่ไม่จดทะเบียน) — กำไรจากการขายถือเป็นเงินได้พึงประเมิน ต้องนำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามอัตราก้าวหน้า ผู้ซื้อบางกรณีมีหน้าที่หัก ณ ที่จ่ายด้วย
• หุ้นต่างประเทศ — กำไรจากการขายหุ้นในตลาดต่างประเทศเป็นเงินได้จากแหล่งนอกประเทศ การต้องเสียภาษีในไทยขึ้นอยู่กับสถานะผู้มีถิ่นที่อยู่และการนำเงินเข้าประเทศ ซึ่งแนวปฏิบัติเรื่องนี้มีการปรับ อ่านรายละเอียดที่ ภาษีเงินได้จากต่างประเทศ นำเงินกลับไทยเสียภาษีไหม
• กองทุนรวมในไทย — กำไรจากการขายคืนหน่วยลงทุน (capital gain) ของบุคคลธรรมดาได้รับยกเว้นภาษี คล้ายหุ้นในตลาด แต่เงินปันผลที่กองทุนจ่ายเป็นอีกเรื่อง

จุดที่ต้องระวังคือคำว่า "กองทุน" กว้างมาก กองทุนลดหย่อนอย่าง RMF/ThaiESG (รวมถึง SSF ยอดเดิมที่ยังต้องถือครบ 10 ปี แม้สิ้นสุดสิทธิซื้อไปตั้งแต่ปีภาษี 2567) มีเงื่อนไขการถือครองของตัวเอง ถ้าขายผิดเงื่อนไขอาจต้องคืนสิทธิภาษีที่เคยได้ ไม่เกี่ยวกับ capital gain ปกติ เรื่องนี้เราแยกไว้ใน SSF vs RMF vs ThaiESG

ปันผลหุ้น 10% กับเครดิตภาษีเงินปันผล

ปันผลคือคนละก้อนกับกำไรขาย และมีภาษีเสมอ เมื่อบริษัทจ่ายเงินปันผลจากหุ้นในตลาด จะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ 10% ตรงนี้คุณมีทางเลือกสองทาง

• ยอมให้หัก 10% แล้วจบ (Final Tax) — ไม่ต้องนำปันผลไปรวมยื่น สะดวก เหมาะกับคนที่ฐานภาษีสูงกว่า 10%
• นำปันผลมารวมยื่นเพื่อขอเครดิตภาษีเงินปันผล — เพราะบริษัทจ่ายปันผลจากกำไรที่เสียภาษีนิติบุคคลมาแล้ว คุณจึงมีสิทธิขอ "เครดิตภาษีเงินปันผล" คืน ถ้าฐานภาษีส่วนบุคคลของคุณต่ำกว่าอัตราภาษีนิติบุคคลที่บริษัทเสียไป จะได้ภาษีคืนสุทธิ

รายละเอียดวิธีคำนวณเครดิตและกรณีที่คุ้ม/ไม่คุ้ม เราลงลึกไว้แล้วใน เครดิตภาษีเงินปันผล ขอคืนภาษีจากหุ้นยังไง — หลักคิดง่าย ๆ คือคนฐานภาษีต่ำมักได้ประโยชน์จากการนำมารวมยื่น ส่วนคนฐานสูงมักปล่อยให้หัก 10% จบดีกว่า

กองทุนรวม — ขายไม่มีภาษี แต่ปันผลถูกหัก

กองทุนรวมมีสองแบบให้เลือกตั้งแต่ตอนซื้อ และภาษีต่างกัน

• กองทุนสะสมมูลค่า (ไม่จ่ายปันผล) — กำไรทบในราคาหน่วย เวลาขายคืนได้ capital gain ที่ยกเว้นภาษี จึงเป็นทางที่ประหยัดภาษีกว่าสำหรับคนฐานภาษีสูง
• กองทุนจ่ายปันผล — เงินปันผลที่ได้รับจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% คล้ายปันผลหุ้น เลือกให้หักจบหรือนำไปรวมยื่นได้

สรุปคือ ถ้าเป้าหมายคือสะสมความมั่งคั่งระยะยาวและอยากประหยัดภาษี กองทุนแบบสะสมมูลค่ามักได้เปรียบ เพราะไม่ต้องเสียภาษีปันผลระหว่างทางและกำไรขายก็ยกเว้น อยากเข้าใจพื้นฐานกองทุนก่อน อ่าน กองทุนรวมสำหรับมือใหม่

คริปโต — มีมาตรการยกเว้นชั่วคราว แต่กรอบกฎหมายต่างจากหุ้น

สินทรัพย์ดิจิทัลมีกรอบภาษีแตกต่างจากหุ้นอย่างสิ้นเชิง ตามกฎหมาย กำไรจากคริปโตและโทเคนดิจิทัลเป็นเงินได้ 40(4) ที่ต้องรวมยื่นปลายปี และตัวบทกำหนดหักภาษี ณ ที่จ่าย 15% ของกำไรไว้ด้วย — แต่ในทางปฏิบัติการหัก 15% นี้แทบไม่เคยถูกบังคับใช้จริงบนกระดานเทรดไทย ที่สำคัญกว่านั้น ปัจจุบันมีมาตรการยกเว้นภาษีกำไรจากการขายสินทรัพย์ดิจิทัลผ่านผู้ประกอบธุรกิจที่อยู่ภายใต้การกำกับของ ก.ล.ต. เป็นการชั่วคราว (ตามมติ ครม./พระราชกฤษฎีกา มีผลถึงปี 2572) ทำให้ภาระภาษีของคนเทรดบนกระดานไทยที่มีใบอนุญาตเบาลงมาก ส่วนธุรกรรมนอกกระดานที่กำกับยังอยู่ใต้เกณฑ์รวมยื่นตามปกติ ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบอีกครั้ง

ประเด็นซับซ้อนของคริปโตมีมาก ทั้งการคำนวณต้นทุน การหักกลบกำไรขาดทุน และแนวปฏิบัติที่ยังปรับอยู่เรื่อย ๆ เราแยกเป็นบทความเต็มไว้ที่ ภาษีคริปโต คำนวณกำไรและยื่นยังไงให้ถูกต้อง ใครเทรดคริปโตต้องอ่านก่อนยื่น เพราะปฏิบัติผิดง่ายกว่าที่คิด

ตารางสรุปภาษีแต่ละสินทรัพย์

ตารางสรุปแนวทางทั่วไป ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบประกาศกรมสรรพากรและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญสำหรับกรณีเฉพาะของคุณอีกครั้ง