- บำนาญเป็นเงินได้ 40(1) เสียภาษีทุกปี (หักค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000) — บำนาญชราภาพประกันสังคมยกเว้นภาษี
- บำเหน็จ/เงินก้อนออกจากงาน ใช้ "ใบแนบ" แยกคำนวณได้ถ้าอายุงาน 5 ปีขึ้นไป ช่วยประหยัดภาษีมาก
- กบข. และ PVD (อายุ 55 + เป็นสมาชิก 5 ปี) ได้รับยกเว้นทั้งก้อน — ลาออกก่อนเงื่อนไขควรโอนเข้า RMF รักษาสิทธิ
- อายุครบ 65 ปี ได้ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาทแรก ทำให้ผู้รับบำนาญจำนวนมากไม่ต้องเสียภาษี
วันที่ทำงานวันสุดท้าย เงินก้อนใหญ่ที่สุดในชีวิตหลายคนจะไหลเข้าบัญชีพร้อมกัน ทั้งบำเหน็จ เงินจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ และเงินชดเชย ปัญหาคือคนส่วนใหญ่ไม่เคยรู้ว่าเงินก้อนนี้เสียภาษีอย่างไร และหลายคนพลาดเพราะเข้าใจว่า "เกษียณแล้วไม่ต้องเสียภาษี" ซึ่งไม่จริง ความจริงคือเงินเกษียณแต่ละแบบเสียภาษีคนละวิธี และถ้าเลือกวิธีคำนวณผิด อาจจ่ายภาษีเกินไปหลายหมื่นบาทโดยไม่จำเป็น
บทความนี้จะแยกให้ชัดว่าเงินเกษียณแต่ละแบบเข้าข่ายไหน ตัวเลขและเกณฑ์ทั้งหมดเป็นข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบอีกครั้งกับประกาศกรมสรรพากรก่อนยื่นจริง เพราะรายละเอียดเปลี่ยนได้เป็นรายปี
บำนาญ — เงินได้ประจำที่ต้องเสียภาษีทุกปี
บำนาญคือเงินที่จ่ายเป็นงวดรายเดือนไปตลอดชีวิต ไม่ว่าจะเป็นบำนาญข้าราชการ บำนาญชราภาพจากประกันสังคม หรือเงินบำนาญจากประกันชีวิตแบบบำนาญ ในทางภาษีถือเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(1) เช่นเดียวกับเงินเดือน ต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาประจำปีตามอัตราก้าวหน้าปกติ
ข่าวดีคือคนรับบำนาญยังได้สิทธิหักค่าใช้จ่ายเงินได้ประเภทเงินเดือน 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท และได้ค่าลดหย่อนส่วนตัวกับสิทธิอื่นครบเหมือนตอนทำงาน ดังนั้นคนที่รับบำนาญปีละไม่มาก เมื่อหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้ว เงินได้สุทธิมักตกอยู่ในช่วงที่เสียภาษีน้อยหรือไม่ถึงเกณฑ์ต้องเสียเลย
บำเหน็จและเงินก้อนเกษียณ — คำนวณแยกด้วยใบแนบ
เงินก้อนที่ได้ครั้งเดียวเพราะออกจากงาน เช่น บำเหน็จ เงินชดเชยตามกฎหมายแรงงาน เงินจากกองทุนสำรองเลี้ยงชีพส่วนที่ต้องเสียภาษี หรือเงินที่นายจ้างจ่ายครั้งเดียว มีสิทธิพิเศษคือเลือกแยกคำนวณภาษีออกจากเงินได้อื่นได้ โดยใช้ "ใบแนบเงินได้ที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน"
เงื่อนไขสำคัญคือ คุณต้องทำงานกับนายจ้างรายนั้นมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี จึงจะใช้สิทธิใบแนบได้ วิธีคำนวณแบบย่อคือ นำเงินก้อนมาหักค่าใช้จ่ายสองชั้น ชั้นแรก 7,000 บาทคูณจำนวนปีที่ทำงาน และชั้นที่สองอีกครึ่งหนึ่งของยอดที่เหลือ แล้วนำเงินที่เหลือไปคำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้าแยกต่างหาก โดยไม่ต้องรวมกับเงินได้อื่นในปีนั้น
เหตุผลที่การแยกคำนวณช่วยประหยัดภาษีมาก เพราะถ้านำเงินก้อนไปรวมกับบำนาญหรือเงินเดือน เงินได้สุทธิจะถูกดันขึ้นไปเสียภาษีในขั้นบันไดสูง ๆ ทันที แต่การแยกคำนวณช่วยกระจายเงินก้อนออกจากฐานหลัก และยังได้หักค่าใช้จ่ายตามอายุงานเพิ่มอีก
| ขั้น | ขั้นตอนคำนวณด้วยใบแนบ | รายละเอียดจากบทความ |
|---|---|---|
| 1 | เช็กอายุงานกับนายจ้างรายนั้น | ต้องไม่น้อยกว่า 5 ปี จึงใช้สิทธิใบแนบได้ |
| 2 | หักค่าใช้จ่ายชั้นแรก | 7,000 บาท × จำนวนปีที่ทำงาน |
| 3 | หักค่าใช้จ่ายชั้นที่สอง | อีกครึ่งหนึ่งของยอดที่เหลือจากชั้นแรก |
| 4 | คำนวณภาษีแยกต่างหาก | นำยอดคงเหลือคิดตามอัตราก้าวหน้า โดยไม่รวมกับเงินได้อื่นในปีนั้น |
วิธีคำนวณแบบย่อของ "ใบแนบเงินได้ที่นายจ้างจ่ายให้ครั้งเดียวเพราะเหตุออกจากงาน" — ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบอีกครั้งก่อนยื่นจริง
กบข. PVD และประกันสังคมชราภาพ — ส่วนไหนยกเว้น
เงินจากกองทุนเพื่อการเกษียณมีเงื่อนไขยกเว้นภาษีที่ต่างกัน ต้องแยกให้ออก
- กบข. (กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ) — เงินที่ได้รับเมื่อเกษียณอายุราชการตามเงื่อนไข ได้รับยกเว้นภาษีทั้งจำนวน ทั้งเงินสะสม เงินสมทบ และผลประโยชน์
- กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD) — ถ้าออกจากงานตอนอายุครบ 55 ปีบริบูรณ์ และเป็นสมาชิกกองทุนมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี เงินทั้งก้อนรวมผลประโยชน์ได้รับยกเว้นภาษี แต่ถ้าลาออกก่อนเงื่อนไข ส่วนของเงินสมทบนายจ้างและผลประโยชน์ต้องนำมาเสียภาษี โดยใช้สิทธิใบแนบได้ถ้าอายุงานถึงเกณฑ์
- ประกันสังคมชราภาพ — เงินบำเหน็จหรือบำนาญชราภาพจากกองทุนประกันสังคม (มาตรา 33/39) ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
ประเด็นที่คนพลาดบ่อยคือ PVD ของคนที่ลาออกก่อนอายุ 55 ปี หรือย้ายงานแล้วขอเงินออกมาเลย ส่วนที่ต้องเสียภาษีจะถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้ ถ้าไม่รู้เรื่องนี้แล้วไม่ยื่นใบแนบให้ถูก อาจเสียภาษีเกินกว่าที่ควร รายละเอียดกลไก PVD และการโอนเข้ากองทุน RMF เพื่อรักษาสิทธิ เราอธิบายไว้ใน คู่มือกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (PVD)
ค่าลดหย่อนของคนวัยเกษียณที่มักลืม
คนวัยเกษียณมีค่าลดหย่อนพิเศษที่คนวัยทำงานไม่มี จุดสำคัญที่สุดคือ
- ค่าลดหย่อนผู้มีอายุ 65 ปีขึ้นไป ยกเว้นเงินได้ 190,000 บาทแรก — ผู้มีเงินได้ที่อายุครบ 65 ปีบริบูรณ์ในปีภาษีนั้น ได้รับยกเว้นเงินได้ 190,000 บาท เท่ากับว่าเงินได้ก้อนแรกไม่ต้องนำมาคำนวณภาษี ซึ่งเมื่อรวมกับค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนส่วนตัว ทำให้คนรับบำนาญจำนวนมากไม่ต้องเสียภาษีเลย
- เบี้ยประกันชีวิตแบบบำนาญ — ถ้ายังทำประกันบำนาญอยู่ ลดหย่อนได้ 15% ของเงินได้ ไม่เกิน 200,000 บาท ภายใต้เพดานกลุ่มเกษียณรวม 500,000 บาท
- ค่าเบี้ยประกันสุขภาพตัวเอง — วัยเกษียณค่ารักษาพยาบาลสูงขึ้น เบี้ยประกันสุขภาพลดหย่อนได้ตามจ่ายจริงไม่เกิน 25,000 บาท (รวมกับประกันชีวิตไม่เกิน 100,000 บาท)
รายการลดหย่อนพื้นฐานอื่น ๆ ยังใช้ได้ครบเหมือนตอนทำงาน ใครอยากทบทวนทั้งเช็กลิสต์ ดูได้ที่ เช็กลิสต์ลดหย่อนภาษีปี 2569 ครบทุกรายการ
ตารางสรุปเงินเกษียณกับภาระภาษี
| ประเภทเงินเกษียณ | วิธีเสียภาษี | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| บำนาญ (ข้าราชการ/ประกัน) | เงินได้ 40(1) รวมคำนวณปกติ | หักค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000 |
| บำนาญชราภาพประกันสังคม | ยกเว้นภาษี | ทั้ง ม.33 และ ม.39 |
| บำเหน็จ / เงินชดเชยออกจากงาน | ใบแนบ (แยกคำนวณ) | อายุงาน 5 ปีขึ้นไป |
| เงิน กบข. | ยกเว้นภาษี | เกษียณตามเงื่อนไข |
| PVD (อายุ 55 + สมาชิก 5 ปี) | ยกเว้นภาษี | ครบเงื่อนไขทั้งก้อน |
| PVD (ลาออกก่อนเงื่อนไข) | ใบแนบ ส่วนสมทบ+ผลประโยชน์ | หรือโอนเข้า RMF รักษาสิทธิ |
| เงินบำเหน็จชราภาพประกันสังคม | ยกเว้นภาษี | — |
ข้อมูล ณ กรกฎาคม 2569 โปรดตรวจสอบอีกครั้งกับประกาศกรมสรรพากรก่อนยื่นจริง
บำนาญเป็นเงินได้ 40(1) เสียภาษีทุกปี (หักค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000) — บำนาญชราภาพปร…
บำเหน็จ/เงินก้อนออกจากงาน ใช้ "ใบแนบ" แยกคำนวณได้ถ้าอายุงาน 5 ปีขึ้นไป ช่วยประหยัดภาษีมาก
กบข. และ PVD (อายุ 55 + เป็นสมาชิก 5 ปี) ได้รับยกเว้นทั้งก้อน — ลาออกก่อนเงื่อนไขควรโอนเ…
วางแผนถอนเงินเกษียณให้เสียภาษีต่ำที่สุด
หลักคิดของการวางแผนภาษีวัยเกษียณคือ อย่ากองเงินได้ที่ต้องเสียภาษีมาไว้ปีเดียวกันมากเกินไป เพราะอัตราก้าวหน้าจะดันฐานภาษีขึ้นสูง ทางเลือกที่ควรพิจารณา
- ใช้สิทธิใบแนบกับเงินก้อนเสมอเมื่ออายุงานถึงเกณฑ์ อย่าปล่อยให้เงินก้อนไปรวมกับบำนาญ
- รักษาสิทธิ PVD ด้วยการโอนเข้า RMF ถ้าลาออกก่อนอายุ 55 ปี แทนการรับเงินสดออกมาเลย เพื่อเลื่อนภาระภาษีและให้เงินเติบโตต่อ
- ทยอยขาย RMF/ThaiESG หลังครบเงื่อนไข แทนการขายพร้อมกันในปีที่มีเงินได้อื่นสูง
- วางจังหวะการรับเงินก้อนใหญ่ในปีที่เงินได้อื่นน้อย เช่น ปีถัดจากปีที่เกษียณ ซึ่งไม่มีเงินเดือนแล้ว
ก่อนตัดสินใจถอนเงินก้อนไหน สิ่งแรกที่ต้องรู้คือเงินได้สุทธิของคุณจะตกอยู่ฐานภาษีไหน เพราะนั่นชี้ว่าการแยกคำนวณหรือทยอยขายคุ้มแค่ไหน
กรอกบำนาญ เงินได้อื่น และค่าลดหย่อน เครื่องคำนวณจะบอกฐานภาษีสูงสุดและภาษีที่ต้องเสีย ช่วยวางแผนจังหวะถอนเงินก้อนได้ก่อนตัดสินใจ
ปรึกษาแผนบริหารเงินก้อนหลังเกษียณและพอร์ตลงทุนความเสี่ยงต่ำที่ให้กระแสเงินสดสม่ำเสมอ พร้อมระบบเก็บหลักฐานสำหรับยื่นภาษี