จัดบันไดตราสารหนี้ Bond Ladder — ล็อกผลตอบแทนพร้อมสภาพคล่อง

Bond Ladder คืออะไร — เห็นภาพใน 1 นาที

Bond Ladder หรือบันไดตราสารหนี้ คือเทคนิคง่าย ๆ ที่แก้ปัญหาใหญ่ของการลงทุนบอนด์ได้ในทีเดียว แทนที่จะเอาเงินทั้งก้อนไปซื้อบอนด์อายุเดียว คุณ แบ่งเงินเป็นหลายส่วนเท่า ๆ กัน แล้วซื้อบอนด์ที่มีอายุครบกำหนดต่างกันเป็นขั้น ๆ เช่น 1 ปี 2 ปี 3 ปี 4 ปี และ 5 ปี เรียงเหมือนขั้นบันได

หัวใจอยู่ที่จังหวะต่อบันได: เมื่อบอนด์ขั้นล่างสุด (อายุ 1 ปี) ครบกำหนด คุณได้เงินต้นคืน แล้วนำเงินก้อนนั้นไปซื้อบอนด์ขั้นบนสุดใหม่ (อายุ 5 ปี) ต่อขึ้นไป พอปีถัดไป ขั้น 2 ปีเดิมกลายเป็น 1 ปี ครบกำหนดแล้วก็ต่อขึ้นไปอีก วนแบบนี้ทุกปี ผลคือคุณจะมีบอนด์ครบกำหนดปีละหนึ่งขั้นเสมอ — มีเงินไหลกลับมือทุกปีโดยไม่ต้องขายอะไรก่อนกำหนด และค่อย ๆ ต่ออายุพอร์ตให้ผลตอบแทนทันตลาดอยู่ตลอด

ถ้ายังไม่แม่นพื้นฐานว่าบอนด์คืออะไร ทำไมดอกเบี้ยขึ้นราคาบอนด์ลง แนะนำอ่านลงทุนตราสารหนี้ 101ก่อน แล้วกลับมาที่เทคนิคนี้จะเข้าใจง่ายขึ้นมาก

บันไดทำงานยังไง — ตัวอย่าง 5 ขั้น เงิน 5 แสน

สมมติคุณมีเงิน 500,000 บาท อยากจัดบันได 5 ขั้น แบ่งเท่า ๆ กันขั้นละ 100,000 บาท ตอนเริ่มต้นหน้าตาเป็นแบบนี้

พอสิ้นปีที่ 1 ขั้น 1 ครบกำหนด คืนเงินต้น 100,000 บาท คุณนำไปซื้อบอนด์อายุ 5 ปีต่อขึ้นบันได ตอนนี้บันไดกลับมามีครบทั้ง 5 ขั้นอีกครั้ง (อายุคงเหลือ 1-2-3-4-5 ปี) ทำแบบนี้ซ้ำทุกปี บันไดจึง "เดิน" ไปข้างหน้าเรื่อย ๆ โดยรูปทรงคงเดิม

ทำไมถึงลดความเสี่ยงดอกเบี้ยและได้สภาพคล่องทุกปี

ปัญหาที่บันไดแก้ได้ตรงจุดที่สุดคือ ความเสี่ยงการจับจังหวะดอกเบี้ยผิด ถ้าคุณเทเงินทั้งก้อนซื้อบอนด์อายุ 5 ปีตอนดอกเบี้ยต่ำ คุณก็ล็อกดอกต่ำไว้ยาว 5 ปีเต็ม พอดอกเบี้ยตลาดขึ้นทีหลังก็ทำอะไรไม่ได้ เพราะเงินติดอยู่กับรุ่นดอกต่ำ

บันไดกระจายจังหวะซื้อออกไปตามเวลา ทุกปีมีเงินก้อนหนึ่งครบกำหนดและได้ไปซื้อรุ่นใหม่ตามดอกเบี้ยตลาดปัจจุบัน — ดอกเบี้ยขึ้น คุณค่อย ๆ ได้ต่อรุ่นใหม่ที่ดอกสูงขึ้น; ดอกเบี้ยลง คุณก็ยังมีขั้นยาวที่ล็อกดอกสูงไว้แล้วช่วยพยุง ผลคือผลตอบแทนเฉลี่ยของพอร์ตนุ่มนวลกว่าและไม่แกว่งตามการเดาทิศดอกเบี้ยของคุณ

ประโยชน์ที่สองคือสภาพคล่อง เพราะมีขั้นครบกำหนดทุกปี คุณจึงมีเงินสดไหลกลับสม่ำเสมอโดยไม่ต้องขายบอนด์ก่อนกำหนด (ซึ่งอาจขาดทุนถ้าราคาตลาดตอนนั้นต่ำ) ถ้าปีไหนต้องใช้เงินก็หยิบจากขั้นที่ครบพอดี ถ้าไม่ใช้ก็ต่อบันไดตามเดิม — ยืดหยุ่นโดยไม่มีค่าปรับ

บันได vs ซื้อก้อนเดียว vs กองบอนด์

สรุปจุดยืนของเรา: บันไดเด่นตรง คุณควบคุมเองได้ ไม่มีค่าธรรมเนียมรายปี และได้เงินต้นคืนเต็มทุกขั้นถ้าถือครบ ซึ่งเป็นสิ่งที่กองบอนด์ให้ไม่ได้เพราะมูลค่ากองขึ้นลงตามราคาตลาดตลอด แต่กองบอนด์ชนะเรื่องความง่ายและการกระจายผู้ออกในหน่วยเดียว เหมาะกับคนที่ไม่อยากต่อบันไดเอง อ่านกลไกกองบอนด์เต็ม ๆ ได้ที่กองทุนตราสารหนี้ทำงานยังไง

เหมาะกับใคร — เงินเกษียณและเงินก้อนที่รอใช้

บันไดตราสารหนี้ไม่ได้เหมาะกับทุกคน แต่มีสองสถานการณ์ที่มันเข้าล็อกเป็นพิเศษ

• เงินเกษียณที่ต้องการกระแสสม่ำเสมอ — คนที่ต้องดึงเงินจากพอร์ตมาใช้เป็นรายปี บันไดออกแบบมาเพื่อสิ่งนี้โดยตรง มีขั้นครบกำหนดพอดีกับปีที่ต้องใช้ ไม่ต้องขายสินทรัพย์ตอนราคาต่ำ วางสัดส่วนบอนด์ในพอร์ตเกษียณต่อได้ที่จัดพอร์ตด้วย Asset Allocation
• เงินก้อนที่รู้กำหนดจะใช้ — เช่นเก็บไว้จ่ายค่าเทอมลูก ดาวน์บ้าน หรือทุนสำรองที่รอใช้เป็นช่วง ๆ ใน 3-5 ปีข้างหน้า บันไดให้ผลตอบแทนดีกว่าฝากประจำเฉย ๆ พร้อมล็อกวันที่เงินจะพร้อมใช้ให้ตรงกับแผน

ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนลงมือ

เทคนิคนี้ไม่ใช่ของฟรี มีข้อจำกัดจริงที่ต้องชั่งน้ำหนัก

• ต้องใช้เงินก้อนพอสมควร — การซื้อบอนด์หลายรุ่นหลายอายุให้กระจายดี มักต้องใช้เงินหลักแสนขึ้นไป โดยเฉพาะหุ้นกู้เอกชนที่ขั้นต่ำต่อรุ่นสูง เงินก้อนเล็กอาจสร้างบันไดที่กระจายไม่พอ
• สภาพคล่องบอนด์ไทยรายรุ่น — บอนด์บางรุ่นในตลาดรองซื้อขายเบา หาซื้อรุ่นที่อยากได้อายุพอดีไม่ง่ายเสมอไป และช่วงห่างราคาซื้อ-ขายที่กว้างคือต้นทุนแฝง
• ต้องลงมือต่อบันไดเอง — ทุกปีต้องจำและจัดการต่อขั้นใหม่ ถ้าลืมหรือขี้เกียจ เงินที่ครบกำหนดจะนอนเฉย ๆ ไม่ได้ทำงาน คนที่ไม่อยากดูแลเองอาจเหมาะกับกองบอนด์มากกว่า
• ความเสี่ยงเครดิตยังอยู่ — บันไดกระจายความเสี่ยงดอกเบี้ย แต่ถ้าทุกขั้นเป็นหุ้นกู้บริษัทเดียวกัน คุณยังกระจุกความเสี่ยงเครดิตอยู่ดี ควรกระจายผู้ออกด้วย และเน้นระดับลงทุนได้ตามที่เราแนะนำในคู่มือหุ้นกู้เอกชน

อยากลองประเมินว่าเงินก้อนของคุณจัดบันไดแล้วให้กระแสเงินกลับปีละเท่าไร ลองกดคำนวณคร่าว ๆ ที่เครื่องคำนวณดอกเบี้ยทบต้นเพื่อดูภาพผลตอบแทนสะสม